پسرش سردارى ترمهء شمسهء مرصع . راستى خلعت نيابت حكومت قزوين من را پريروز آوردند : سردارى كرمانى شمسهء مرصع . سردارى بسيار بدى كه مثالش هشت تومان بيشتر قيمت ندارد . اما شمسه‌اش اعلى و نمرهء اول است . مىگويند غدغن شده ترمهء كشميرى ندهند . شنبه غرهء ذيحجة الحرام . دو سه روزى هوا سرد شد . مختصر تگرگى هم آمد . گفتند اين سرماى بىموقع سردرختى و شاخه‌هاى جوان را زد . اغلب روزها خانهء حضرت و الا مىروم . گاهى به صحبت با محمد حسن ميرزا كه مجبورا حاضرش مىكنم و ميرزا ابراهيم . قدرى سربه‌سر گذاشتن با بچه‌ها و زمانى با گفتگوى عزيز الملوك خانم ، موچول ، كوكب خانم و غيره تضييع وقت مىكنم . كمتر خانه هستم . دو سه روز يك بار هم باغ تازهء ملك‌آرا كه در حسن‌آباد است مىروم . امروز از وضع حاليهء وطن خود بنويسم بعد انشاء الله از واقعات تازهء آسيا و اروپا . وضع حاليهء وطن مقدم شهر طهران است . عمده قوت است كه از شدت گرانى نزديك است مردم تلف شوند . قيمت يكان‌يكان را نمىشود نوشت . همين‌قدر مىنويسم كه قحطى درستى است . زندگانى حرام شده . نير الدوله حاكم طهران منافع زياد برده و متصل اوقاتش مصروف مداخل كردن است . خيالاتى كه صدراعظم براى مواجبها و ساير كارها داشت يا خيالى دروغ بود يا « پلتيك » خود را مقتضى نديد و عمل نكرد . اولا تنخواه قرض نشد . خواستند از دول « نطر » « 1 » مثل بلژيك و هلند و سويس قرض كنند . آنها قبول كردند مشروط بر اين‌كه چند نفر مميز در سر گمركات ايران بگذارند . انگليس و روس مانع شدند . چون در عالم پلتيك مىدانند هركس امروز تنخواهى به دولت ايران بدهد صاحب آن مملكت است . انگليسيها خواستند بدهند روسها مانع شده بلكه سفير روس پروتست كرد . مختصر امكان پيدا نكرد . مواجبها را از ولايات برگردانيدند . مردم به وسايل مجددا ابلاغ گرفته به خرج منظور شده معدودى را ندادند . اغلب از شاهزادگان [ را ] دادند . ساير به خرج منظور شد . گفتند چند نفر محاسب از فرنگ آورده شده براى وزارت ماليه معلوماتى ندارند . كارها به همان اشكال سابق قدرى شلوغ‌تر است . كار صدراعظم از سابق بيشتر . شاه هم همان مشغوليات كه داشت كه كافى است . هرچه بگويند قبول مىكند و از خود چيزى به خرج نمىدهد مگر انعامات نقدى به تركها و

--> ( 1 ) - كلمهء فرانسوى Neutre مرادست به معنى بيطرف .